Жаз мезгілінде балабақшаларда топтар біріктіріледі. Бір топта әртүрлі жастағы, күн тәртібі мен даму деңгейі әртүрлі балалар болады. Тәрбиеші жоғары жүктеме жағдайында жұмыс істейді: кішкентайлардың назарын ұстап қалу, үлкендерді «жоғалтып алмау» және сонымен қатар шаршап қалмау қажет. Мақалада мұндай жағдайларда жұмысты қалай ұйымдастыру керектігі, нені ескеру қажет екені және барлық балаларға сәйкес келетін сабақ түрлері қарастырылады.
Жазғы аралас жас тобы қандай болады
Жаз мезгілінде бір топта шамамен 2 жастан 6 жасқа дейінгі балалар бірге болады. Бұл тек балабақшаға тұрақты келетін тәрбиеленушілер ғана емес, сонымен қатар басқа топтардан немесе мекемелерден уақытша ауыстырылған балалар да болуы мүмкін. Соның нәтижесінде даму деңгейі, тәжірибесі, қызығушылығы мен әдеттері әртүрлі балалар ұжымы қалыптасады.
Мұндай жағдайда тәрбиешінің негізгі міндеті — әр балаға жасы мен бейімделу деңгейіне қарамастан, жайлы, қауіпсіз және қызықты орта ұйымдастыру.
Тәрбиеші қандай қиындықтарға кездеседі
Жазғы аралас жастағы топтағы жұмыс көбіне бейімделу қиындықтарымен қатар жүреді. Балалар жаңа ортаға түседі, бұл кейде олардың бойында шиеленіс пен түсінбеушілік тудыруы мүмкін.
Кіші жастағы балалар жиі жайсыздық пен сенімсіздік сезінуі мүмкін, ал үлкен жастағы балалар олармен өзара әрекетке әрдайым дайын бола бермейді. Бұл кейде қақтығыстарға әкеліп, соның салдарынан ата-аналар тарапынан сұрақтар мен шағымдардың туындауына себеп болады.
Қауіптерді азайту үшін тәрбиеші бейімделу кезеңінің ерекшеліктерін алдын ала ескеруі маңызды. Топқа бұрыннан қатысып жүрген балалармен де, жаңа келген тәрбиеленушілермен де ұйымдастыру мәселелерін алдын ала талқылау қажет. Жаңа келген балалардың ата-аналарымен байланыс орнатуға ерекше назар аудару керек: бұл топта тезірек тыныш әрі достық атмосфера қалыптастыруға көмектеседі.
Балалардың бейімделуін неден бастау керек
Топқа бұрыннан қатысып жүрген балалар үшін
Олардың үйреншікті күн тәртібін сақтауға тырысыңыз. Таныс ойындарды, әндерді және күнделікті рәсімдерді қолданыңыз — бұл балаларда тұрақтылық сезімін қалыптастырады.
Үлкен балаларға «көмекші» рөлін беру пайдалы. Бұл олардың өзіне деген сенімділігін арттырады, жауапкершілік сезімін қалыптастырады және кішкентай балаларды ортақ әрекетке жұмсақ түрде тартуға көмектеседі.
Жаңа келген балалар үшін
Алғашқы күндері оларға көбірек көңіл бөлу маңызды: қарапайым тапсырмалар ұсыныңыз, жиі қолдау көрсетіңіз, жылы әрі сабырлы қарым-қатынас орнатыңыз.
Баланың жеке ерекшеліктерін алдын ала ата-аналардан нақтылап алыңыз: ұйқы режимі, тамақтану әдеттері, қызығушылықтары және бейімделу кезіндегі мүмкін қиындықтары.
Топ ішінде көрнекі бағыттаушы құралдарды: суреттер, белгілер, көрсеткіштерді қолданыңыз. Бұл балаларға жаңа кеңістікті тезірек меңгеруге көмектеседі.
Күн тәртібі мен кеңістікті қалай ұйымдастыру керек
Жазғы режим көбірек икемділікті талап етеді. Таза ауада болу уақытын көбейтіп, ұйымдастырылған сабақтардың санын азайту қажет.
Топ кеңістігін аймақтарға бөліп ұйымдастырыңыз:
- тыныштық аймағы (кітаптар, үстел үсті ойындары, пазлдар);
- қимыл-қозғалыс аймағы (доптар, секіртпелер, қимылды ойындар);
- шығармашылық аймақ (сурет салу, мүсіндеу, жапсыру);
- сенсорлық аймақ (су, құм, тактильді материалдар).
Балаларға өз бетінше әрекет түрін және ойында серіктестерін таңдауға мүмкіндік беріңіз: бұл ширығуды азайтып, белсенділікті арттырады.
Сабақтарды ұйымдастырудың әмбебап тәсілдері
Әр түрлі дайындық деңгейін ескеру үшін қарапайым жұмыс тәсілдерін қолданыңыз:
- балаларды мүмкіндіктеріне қарай шағын топтарға біріктіру;
- ересек балаларды кішілерге көмектесуге тарту;
- бір тақырып аясында әртүрлі күрделіліктегі тапсырмалар беру;
- әр бала өз деңгейінде орындай алатын ашық тапсырмалар ұсыну.
Бала туралы маңызды ақпаратты ата-анадан қалай алу керек
Жазғы аралас жастағы топта ата-аналармен өзара әрекеттестік — негізгі міндеттердің бірі. Әсіресе балалары уақытша келетін отбасылар үшін бұл өте өзекті.
Мұндай ата-аналар балабақшаға келуді көбіне қысқа мерзімді кезең ретінде қабылдайды. Сол себепті олар тәрбиешімен тығыз байланыс орнатуға әрдайым ұмтыла бермейді, топ ережелерін толық сақтай бермеуі мүмкін және балаға бейімделу қиын болған сәттерді байқамай қалуы ықтимал.
Кей жағдайларда бала денсаулығы, мінез-құлқы немесе әдеттері туралы маңызды мәліметтер мүлде берілмей қалады — ұмыт қалуынан немесе әдейі айтылмауынан. Нәтижесінде тәрбиеші алдын алуға болатын қосымша қиындықтарды өз бетінше шешуге мәжбүр болады.
Байланыс орнатуға не көмектеседі
Тәуекелдерді азайту үшін жұмысты алдын ала жоспарлап алған маңызды. Балалармен жұмыс басталмай тұрып дайындық жасау қажет.
Мүмкіндік болса, ауысым басталғанға дейін тәрбиеленушілер тізімін қарап шығып, әр бала туралы бастапқы ақпарат жинаңыз. Ата-аналармен байланысқа мүмкіндігінше ерте шығуға тырысыңыз — ең дұрысы, бала топқа келгенге дейін-ақ.
Ата-аналардың ашықтығы тәрбиешінің ұстанымына тікелей байланысты. Егер сіз қызығушылық пен назар білдірсеңіз, сенімді қарым-қатынас орнау ықтималдығы айтарлықтай артады.
