2025–2026 оқу жылына арналған ата-аналардың балалармен күнделікті әңгімелесуінің «Өнегелі 15 минут» тақырыптық жоспары. «Өнегелі 15 минут»: Диалог, құрмет және дәстүрлер арқылы тәрбиелеу. Желтоқсан

Дата: 2025-12-01 12:53:01
2025–2026 оқу жылына арналған ата-аналардың балалармен күнделікті әңгімелесуінің «Өнегелі 15 минут» тақырыптық жоспары. «Өнегелі 15 минут»: Диалог, құрмет және дәстүрлер арқылы тәрбиелеу. Желтоқсан

 

№

Тақырыбы

Қысқаша мазмұны (кеңейтілген)

Мақсаты

Міндеттері

Тәрбие бағыттары

1

Шындықты айту неге маңызды

Адалдық — отбасындағы сенімнің негізі. Бала өтіріктің қарым-қатынасты бұзатынын, ал шындықтың мәселелерді шешуге көмектесетінін түсінеді. Ата-аналар шынайылық жағдайды жеңілдететін мысалдарды талқылайды. Бала қателігін мойындаудан қорықпайтын орта қалыптасады. Сөз тіркестерінің мысалдары: «Шыныңды айтсаң — шешімін табамыз». Сұрақтар: «Неліктен шындықты айту қиын?»

Адалдық құндылығын қалыптастыру.

Сенімді нығайту; шынайылықты дамыту; өтіріктің салдарын көрсету.

Рухани-адамгершілік тәрбие; қарым-қатынас мәдениеті.

2

Баланы ризашылық білдіруге қалай үйрету керек

Ризашылық жақсылықты байқауға көмектеседі. Ата-аналар шынайы «рахмет» сөзінің мәнін түсіндіреді. Мысалдар: достың көмегі, отбасының қолдауы. Бала алғысын сөзбен және іспен білдіруді үйренеді. Сөз тіркестері: «Ризашылық адамдарды жақындастырады». Сұрақтар: «Бүгін кімге рахмет айттың?»

Құрметпен қарауды қалыптастыру.

Ризашылық білдіруге үйрету; ізгі ниеттілікті дамыту; жақсылықты байқау.

Рухани-адамгершілік; қарым-қатынас мәдениеті.

3

Отбасындағы сыпайы сөздер

Сыпайы сөздер жылы ахуал тудырады. «Өтінемін», «рахмет», «кешір» сөз тіркестері талқыланады. Ата-аналар қарым-қатынастағы жұмсақтықтың маңыздылығын көрсетеді. Жағдаят мысалдары: өтініштер, жанжалдар, тұрмыстық міндеттер. Сөз тіркестері: «Сыпайылық үйді тыныш етеді». Сұрақтар: «Отбасындағы татулыққа қандай сөздер көмектеседі?»

Қарым-қатынас мәдениетін дамыту.

Сыпайылықты қалыптастыру; құрметті дамыту; жұмсақ диалог жүргізу.

Қарым-қатынас мәдениеті.

4

Отбасылық дәстүрлер — олар не үшін қажет

Дәстүрлер отбасын біріктіреді, қорғаныш сезімін береді. Әдеттер талқыланады: бірлескен мерекелер, ойындар, кешкі астар. Балаға дәстүрлердің құндылықтарды жеткізетіні түсіндіріледі. Жаңа отбасылық дәстүр ойлап табуға болады. Сөз тіркестері: «Дәстүрлер отбасын мықты етеді». Сұрақтар: «Саған қандай дәстүр ұнайды?»

Отбасылық байланыстарды нығайту.

Дәстүрлердің рөлін талқылау; отбасына тиесілілік сезімін дамыту; рәсімдер құру.

Рухани-адамгершілік; азаматтық.

5

Өз заттары мен әрекеттері үшін жауапкершілік

Жауапкершілік — есеюдің көрсеткіші. Баланың міндеттері талқыланады: тәртіп, үй шаруалары, сабақ орындау. Қателіктер мен олардың салдарының мысалдары. Сөз тіркестері: «Жауапкершілік — бұл өзіңе деген құрмет». Сұрақтар: «Саған қай істе жауапты болу оңай?»

Жауапкершілік сезімін дамыту.

Ұқыптылықты қалыптастыру; өзін-өзі бақылауды дамыту; іс-әрекет салдарын сезіну.

Тұлғалық даму; еңбекқорлық.

6

Дау-дамайдың орнына сабырлы әңгіме

Сабырлы үн жанжалдардан аулақ болуға көмектеседі. Ата-аналар тыңдаудың және ойды жұмсақ жеткізудің маңыздылығын түсіндіреді. Сабырлық қарым-қатынасты жақсартқан жағдайлардың мысалдары. Сөз тіркестері: «Сабырлы дауыс мәселелерді тезірек шешеді». Сұрақтар: «Саған айқайламауға не көмектеседі?»

Сындарлы қарым-қатынасты қалыптастыру.

Тыңдауға үйрету; өзін-өзі бақылауды дамыту; шиеленісті азайту.

Қарым-қатынас мәдениеті.

7

Кешірім сұрауды және кешіруді үйренеміз

Кешірім сұрау — әлсіздік емес, батылдық. Қателіктерді түзету мысалдары талқыланады. Ата-аналар кешірімнің пайдасын түсіндіреді. Сөз тіркестері: «Кешірім сұрау жүректі жеңілдетеді». Сұрақтар: «Қай кезде саған кешірім сұрау қиын?»

Татуласу дағдыларын қалыптастыру.

Қателіктерді мойындауға үйрету; жанашырлықты дамыту; кешірімнің құндылығын түсіндіру.

Рухани-адамгершілік.

8

Үлкендерге құрмет деген не

Қазақстандағы құрмет көрсету дәстүрлері талқыланады. Мысалдар: үлкендерге көмектесу, сыпайы сөйлеу. Сөз тіркестері: «Құрмет — біздің мәдени құндылығымыз». Сұрақтар: «Сен құрметті қалай көрсете аласың?»

Ізетті мінез-құлықты дамыту.

Құрмет нормаларына үйрету; эмпатияны дамыту; отбасылық құндылықтарды нығайту.

Рухани-адамгершілік; қарым-қатынас мәдениеті.

9

Үйде көмектесу неге маңызды

Үй шаруасына көмектесу — отбасына қосқан үлес. Ата-аналар міндеттердің маңыздылығын түсіндіреді. Істердің мысалдары: жинау, азық-түлікке көмектесу, үй жануарларына күтім жасау. Сөз тіркестері: «Біз — бір командамыз». Сұрақтар: «Қандай істерді өзің жасай аласың?»

Еңбекқорлықты дамыту.

Дербестікке үйрету; көмектесу әдетін қалыптастыру; еңбекті құрметтеу.

Еңбекқорлық.

10

Жақсылық сыйлау қуанышы

Игі істер көңіл-күйді көтереді және қарым-қатынасты нығайтады. Мысалдар: досқа көмектесу, қолдау көрсету, жылы сөздер айту. Сөз тіркестері: «Жақсылық қайтып оралады». Сұрақтар: «Бүгін қандай жақсы іс жасадың?»

Эмпатияны қалыптастыру.

Ізгі ниеттілікті дамыту; өзгелердің сезімін байқауға үйрету; игі істер жасау.

Рухани-адамгершілік.

11

Қарапайымдылық және тыңдай білу

Қарапайымдылық — өзгелерге құрмет, ал тыңдай білу — қарым-қатынастың маңызды дағдысы. Сөзді бөлу немесе мақтану мысалдары талқыланады. Сөз тіркестері: «Тыңдаған кезде — біз өсеміз». Сұрақтар: «Соңына дейін тыңдау неге маңызды?»

Қарым-қатынас мәдениетін дамыту.

Тыңдауға үйрету; құрметті дамыту; ұстамдылықты қалыптастыру.

Қарым-қатынас мәдениеті.

12

Адамның ішкі жан дүниесі деген не

Эмоциялар, ойлар, уайымдар талқыланады. Ата-аналар баланы сезімдерін білдіруге үйретеді. Эмоциялар мен әрекет ету тәсілдерінің мысалдары. Сөз тіркестері: «Сенің сезімдерің маңызды». Сұрақтар: «Бүгін қандай эмоцияларды бастан өткердің?»

Эмоционалдық сауаттылықты дамыту.

Эмоцияларды тануға үйрету; сезімдерін білдіру; өзгелердің сезімін құрметтеу.

Тұлғалық даму.

13

Ренішті қалай жеңуге болады

Реніш — қалыпты сезім, оны өткере білу маңызды. Тәсілдері талқыланады: әңгімелесу, үзіліс жасау, шығармашылық. Сөз тіркестері: «Сені не ренжіткенін талдап көрейік». Сұрақтар: «Сен ренішті қалай өткересің?»

Эмоционалдық реттеуді қалыптастыру.

Ренішті білдіруге үйрету; өзін-өзі талдауды дамыту; қалпына келу тәсілдерін табу.

Тұлғалық даму.

14

Отбасылық әділеттілік

Әділеттілік — сенімнің негізі. Ережелердің адал болуы керектігі түсіндіріледі. Әртүрлі жаста — әртүрлі міндеттер болатын мысалдар. Сөз тіркестері: «Әділеттілік — бұл бәрі адал болған кез». Сұрақтар: «Әділ болу деген не?»

Әділеттілік сезімін қалыптастыру.

Ережелердің рөлін түсіндіру; жауапкершілікті дамыту; сенімді нығайту.

Рухани-адамгершілік.

15

Зиянды ұсыныстарға «жоқ» деп қалай айтуға болады

Қауіпті жағдайлар мен құрдастардың қысымы талқыланады. Балаға бас тарту сөз тіркестері беріледі. Сөз тіркестері: «Егер бұл дұрыс болмаса, сен “жоқ” деп айта аласың». Сұрақтар: «Сыпайы түрде қалай бас тартуға болады?»

Өзіне деген сенімділікті дамыту.

«Жоқ» деп айтуға үйрету; жеке шекараларды нығайту; қауіпсіздікті қалыптастыру.

Тұлғалық даму; қауіпсіздік.

16

Бастаған істі соңына дейін жеткізе білу

Табандылық нәтиже береді. Мектептегі және үйдегі істердің мысалдары талқыланады. Сөз тіркестері: «Сенің күш-жігерің нәтижеден маңыздырақ». Сұрақтар: «Саған берілмеуге не көмектеседі?»

Ерік-жігер қасиеттерін дамыту.

Табандылыққа үйрету; өзін-өзі тәрбиелеуді қалыптастыру; міндеттерді соңына дейін жеткізу.

Еңбекқорлық.

17

Баланың бойында жанашырлықты қалай дамытуға болады

Жанашырлық — өзгелердің сезімін түсіне білу. Көмек көрсету жағдайларының мысалдары. Сөз тіркестері: «Біреуге көмек керек болған кезді көре білу маңызды». Сұрақтар: «Сен досыңа қалай қолдау көрсеттің?»

Ізгілікті дамыту.

Жанашырлық танытуға үйрету; өзгелерді қолдау; адамдардың эмоцияларын байқау.

Рухани-адамгершілік.

18

Адал еңбектің құндылығы

Өмірдегі еңбектің рөлі талқыланады. Кез келген жұмыс маңызды. Сөз тіркестері: «Еңбек мықты етеді». Сұрақтар: «Саған қандай жұмыс ұнайды?»

Еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Еңбекті құрметтеу; міндеттерді орындау; тәртіпті дамыту.

Еңбекқорлық.

19

Қазақстанның игі дәстүрлері

Ұлттық құндылықтар талқыланады: құрмет, қонақжайлылық, бірлік. Отбасылық мерекелердің мысалдары. Сөз тіркестері: «Біздің дәстүрлеріміз жақсылыққа үйретеді». Сұрақтар: «Саған қандай дәстүр ұнайды?»

Азаматтықты дамыту.

Дәстүрлермен таныстыру; бірегейлікті қалыптастыру; мәдениетті құрметтеу.

Азаматтық; рухани-адамгершілік.

20

Ай қорытындысы: біз отбасы ретінде не үйрендік

Ай қорытындысы шығарылады: неге қол жеткіздік, қандай құндылықтарды нығайттық. Отбасылық жетістіктердің мысалдары. Сөз тіркестері: «Біз тату бола түстік». Сұрақтар: «Желтоқсанда саған бәрінен бұрын не ұнады?»

Отбасылық нәтижелерді бекіту.

Жетістіктерді атап өту; жоспарлар құру; отбасылық бірлікті нығайту.

Рухани-адамгершілік; тұлғалық даму.

Автор: №10 ЖББОМ