Ата-аналар жиналысы.

Ата-аналар жиналысы.

1. Басу беделі.

Бұл биліктің ең нашар түрі. Олардың көпшілігі әкелердің игілігі.Мысалы: Егер әкесі әрдайым үйде ашуланса, онда ол әрбір мүмкіндікті пайдаланып, жазалауда белдікті алады, ол баланың әрбір кінәсін жазалайды - бұл басу беделі. Мұндай әкелік террор бүкіл отбасын қорқынышта ұстайды. Ол балаларды қорқытады, ананы тек қызметші бола алатын нөлдік адамға айналдырады. Ол ештеңеге тәрбиелемейді, тек балаларды үлкен әкесінен алыстауға үйретеді, ол балалық шағымдары мен адам қорқынышын тудырады және сонымен бірге қатыгездік тудырады. . Жасыған және әлсіз балалардан былжырақ, немқұрайлы адамдар шығып, олардың барлық өмірі күйзеліске ұшырайды.

2. Аралық беделі.

Мысалы: Кейбір ата-аналар балалардың бойынсұнуы үшін олармен сөйлесуге, алысырақ ұстауға, кейде басшылардың рөлін атқару керек деп санайды. Мұндай бедел ешқандай пайда әкелмейді. Балалар көпшіл емес болып еседі, оларға құрдастарымен байланысу қиын болады.

3.Бәлденушілік беделі. (бәлсіну – атаққұмар абыройы) Бұл қашықтық беделінің ерекше түрі, көбірек зиянды.

Мысалы: Кейбір ата-аналар оларды ең маңызды деп есептейді және оны әр қадамда көрсетеді. Осындай ата-аналармен жеңілген, балалар және бәлсіну басталады. Мұндай балалар ұжыммен жаман үйлеседі, өйткені, олардың пікірінше, олар лайық емес.

4. Тақуашылдық беделі. (тақуашылдық– артық нысаншылдық)

Мысалы: Бұл жағдайда ата-аналар балаларға көбірек көңіл бөледі, көп жұмыс істейді, бірақ төрешілдікпен жұмыс істейді. Олардың балалары әр ата-аналық сөзді шыдамдылықпен тыңдау керек, олардың сөзі аса құрметті болып табылады. Билік ету суық үнмен беріледі, ол заңға айналады.

5. Ақылгөйлік беделі. (Өсиетшіл –адам, насихатты сүйгіш)

Мысалы: Ата-аналар балалардың өмірін шексіз ақыл айтумен, ұлағаттыққа тәрбиелеуімен ұстайды. Ата-аналар негізгі педагогикалық даналықтың ілімдерде екеніне сенімді. Мұндай отбасыларда қуаныш пен күлкі аз. Уақыт өте келе, балалар ата-аналарынан алыстап кетеді, ал мұндай отбасыларда балалар мен ата-аналар арасында түсінік болмайды.

Формальды бедел. Адамның әлеуметтік рөліне байланысты болып келеді. Мысалы, ата-ана - бала, мұғалім - оқушы, тренер - секция мүшесі. Бала өскен сайын бұл авторитет түрі азая береді. Функционалды бедел білім, тәжірибе арқылы қалыптасады. Ең жақсы бедел түрі – жеке тұлғааралық. Ол төрт жағдайлардан тұрады: жиі балалармен қатынаста болу, балалар туралы хабардың молдығы, оларды түсіне білу, өзін-өзі жетілдіре білу. Шынайы бедел білімге, сенімге, түсінушілікке, құрмет көрсетуге байланысты болып келеді. Ата-аналар бір-бірінің беделін қолдап, бала

Беделді болу оңай емес, жоғалтып алу оңай. Күш немесе жаншу беделі. Бұл беделдің ең қорқынышты түрі. Егер әке үйде әрдайым ашулы болса, түкке тұрмайтын әрбір нәрсеге әңгіртаяқ ойнатса, қандай да болсын қолайлы да қолайсыз жағдайда белдікті қолға алып, әр сұраққа дөрекі жауап беріп, баланы әр кінәсі үшін жазалап отырса, бұл жаншу беделі болғаны. Ол балалық өтірік пен адамдық қорқақтық тудырады және қатыгездікті тәрбиелейді. Ондай балалардан көбіне айналадағыларға кектенетін немесе қасарысқан адамдар шығады. Өздерін басқалардан жоғары санау беделі. Басқа адамдарды өзінен төмен санау, менсінбей қарау, мақтануды ұнатып, кеуделерін қағатын ата-аналар. Олардың балалары да өздерінің ортасында әкелерінің қызметін, дәрежесін мақтаныш етіп, басқа балаларды өздерінен төмен санайды. Педантизм беделі. Бұл бедел түрінде ата-аналар балаларына бұйрық беріп, қатал талап қойып, олардың пікірлерін есепке алмай қатал ұстауды бірінші орынға қоятындар. Балалардың еркіндігі, инициативасы төмен болып, ата-аналардың бұйрығын тосып, өз бетімен ешқандай шешім қабылдай алмайды. Өсиетшілдік беделі. Мұны шетсіз, шексіз үйретумен, көпіртіп өсиет айтумен баланың өмірін жегідей жейтін ата-аналар ұстанады. Тіпті балаға әзіл-қалжыңы аралас бірер ауыз сөз айтудың орнына ата-аналар зеріктіретін, мезі ететін ұзақ сөз сөйлей бастайды. Көпіртіп ақыл айтуды даналық деп түсінеді. Мұндай жанұяда қуаныш пен жайдарылық аз болады. Махаббат көрсету арқылы қалыптасатын бедел. Бұл бедел түрінде ата-аналар балаларынан шексіз оларды жақсы көрулерін қалайды. Кез келген жағдайда жақсы көріп, аймалап, оларды өздерінің махаббаттарымен мазалай береді. Бала оны түсініп оларды алдап өзінің қалағанын орындатуға тырысады. Мейірімділік беделі. Тіл алғыштығына кеңшілік жасаумен, жұмсақтықпен жетуге тырысады, балаларға еркіндік беріледі. Отбасы тыныштығын сақтауды артық көргендіктен ата-аналар қандай да болсын қақтығыстан қашады. Олар тек көрер көзге бәрі дұрыс болуы үшін ғана, нені болса да түгелдей құрбандық етуге әзір болады. Мұндай отбасында лезде-ақ балалар жайдан-жай ата-аналарына басшылық ете бастайды. Ата-ананың қарсылық көрсетпеуі жүгенсіз балалық тілектерге, еркеліктерге, қисынсыз талаптарға жол береді. Кейде ата-аналар шамалы қарсылық білдіріп көреді, бірақ кештік етеді. Сатып алу беделі. Тіл алғыштық сыйлықтармен немесе уәделермен сатып алынса, бұл беделдің ең арсыз түріне жатады. Ата-аналар қысылып-қымтырылмай-ақ былай дейді: "тыңдайтын болсаң, саған ойыншық ат сатып әперемін, тыңдайтын болсаң, циркке барамыз..." Өздеріне сенімсіз ата-ана балаларының алдында беделін жоғалтады. Егер балаңыз нашар тәрбиеленсе, бірінші кезекте өзіңізді тексеріңіз. Іштей өз әрекеттеріңізге есеп беріп көріңіз. Баланы қайта тәрбиелеуге тырыспаңыз, тек өзіңіздің балаға деген қарым-қатынасыңызды өзгертіңіз. Баланың жеке басына құрметпен қарауды олардың шешімдерін есепке алуды үйренгеніңіз абзал.

Дата: 15.09.2018, 9:04 Автор: Мектеп-интернат